Entre os asuntos a tratar nesta sesión, importantes todos eles, incluímos un que destaca pola súa singularidade e relevancia: coñecer o valor social integrado da UVigo, máis aló dos datos económicos, porque pon o foco na universidade que vén, na forza social que debe acompañala e na atención sensible aos cidadáns.
Recordo que, no seu momento, o CS promoveu a medición do impacto económico da actividade da UVigo, con dous reveladores informes. Puxémoslle cifras ao efecto tractor da universidade sobre a economía galega e sobre as provincias de Pontevedra e Ourense.
E os resultados que ofrece este informe non só ratifican a importancia económica, senón que evidencian con claridade o papel da universidade como xeradora de valor social para ou conxunto da sociedade galega. Reflicten ademais unha achega sólida e sostible ao benestar colectivo, á xeración de emprego de calidade, ao desenvolvimiento social, á igualdade de oportunidades e á cohesión territorial.
Agradezo aos profesores Andrés Mazaira e Isabel Diéguez –que se ocuparon tamén dos traballos anteriores– os achados para abrir novas perspectivas e dotar á UVigo de hermenéuticas documentais novas e útiles, que lle servirán á institución para seguir crecendo en recoñecemento e valoración social.
Con este traballo, o Consello crece tamén no seu compromiso ao servizo da UVigo, coa rendición de contas, coa transparencia e co afecto que necesita.
E esta nova universidade que vén non se sustancia só nas súas conexións e raíces sociais. Son un convencido de que son as universidades quen deberán salvarnos en termos competitivos, e conducirnos polo camiño do desenvolvemento. Así que parece aconsellable redefinir a forma en que os mundos da ciencia, da universidade e da empresa poden e deben relacionarse, e establecer vínculos máis estreitos entre eles, para levar á sociedade os avances da investigación, para axudar á produtividade e competitividade das empresas e para permeabilizar a formación que se imparte nas universidades ás necesidades, demandas e sensibilidades sociais.
Sobre o punto 2 da orde do día
A Comisión Económica diseccionou e reflexionou sen aforrar esforzos sobre as contas da UVigo de 2024. Non vou quitarlle tempo nin argumentos a Juan Manuel Vieites, que o explicará mellor, pero se quero dicir que son tempos para ocuparse responsablemente destes asuntos, de recoñecer a boa disposición da Xerencia con este Consello Social e as súas peticións, e de opinar con serenidade e rigor, lonxe de contaminacións electorais, utilizacións interesadas ou interpretacións de parte en calquera órgano ou foro.
Ao fío dalgunhas informacións xornalísticas nas que se recollían eloxios efectuados no Claustro ao labor da comisión económica polas súas advertencias e reparos a determinadas actuacións da Xerencia, debo dicir que as agradecemos, pero tamén agradecemos que non se descontextualicen. E aclaro que o Consello Social non está nin estará nunca nesas distraccións, operacións, estratexias ou como se chamen, tan recorrentes en vésperas electorais. O noso obxectivo será sempre ao servizo da universidade. Coa maior eficiencia que consigamos e a maior lealdade e discreción que poidamos. Unicamente, repito, ao servizo da institución. Porque as persoas estamos de paso. Non nos busquen noutro sitio.
E unha vez máis agradezo á comisión económica os seus resultados e as súas achegas. E anímoos a seguir traballando na dirección acertada que elixiron.
Sobre as Leis de Consellos Sociais
Resúltame obrigado referirme ao conflito desatado pola nova Lei de Consellos Sociais das Illas Canarias, aprobada a pasada semana, porque o pulso entre a CRUE e os reitores canarios dun lado, e os Consellos sociais das súas universidades doutro está nun punto de alta tensión. A propia CRUE transmitiu por carta ao goberno canario a súa preocupación e malestar porque entenden que a nova lei menoscaba gravemente a autonomía universitaria e outorga excesos competenciais aos Consellos.
Para que se fagan unha idea do ambiente, o reitor de La Laguna declarou sentirse “decepcionado”, porque se está auspiciando que os consellos sociais sexan un consello de goberno paralelo, porque a nova lei imponlles “un control excesivo”, que ao seu xuízo repercutirá nun descenso da competitividade coas privadas, que non teñen este tipo de control, nin do gasto nin da aprobación de novos títulos.
Aínda que mantén aberta a vía do diálogo co CS, avisa que “é evidente que hai un antes e un despois: non se nos pode esixir a mesma sorriso antes que despois da aprobación desta lei”. E engade que, si realmente serve para que os CS conecten máis coa sociedade, pide que fagan máis convenios e capten máis recursos externos: “Ímolo a esixir, porque nos últimos 20 anos, tan só lograron o 1% de todos os recursos que captou a universidade”. Munición de groso calibre, sen dúbida.
As dúas únicas leis aprobadas até agora, en Valencia e Castela-A Mancha foron simples adaptacións técnicas da LOSU. Pero a de Canarias, moitos anos despois, espertou as vellas pantasmas dos reitores respecto dos Consellos Sociais. Unha tensión declarada e pública, que se reflectiu no debate parlamentario, nos xornais e nas declaracións, cunha hostilidade que criamos superada.
E nesas estamos. (Se teñen interese descarguen a lei canaria e interpreten vostedes mesmos). A de Galicia, por certo, aínda está lonxe. Pero chegará. A ver onde nos colle.
E non é un tema menor como desenvolverá esa lei autonómica a LOSU en Galicia. Impórtanos. Moito. E por moitas razóns. E póñolles un exemplo:
O último claustro da UVigo tiña na súa orde do día este suxestivo punto: Aprobación, procédese, da creación da Comisión para ou estudo das novas titulacións e novos modos de docencia. Ábrese un escenario tan necesario de abordar como necesitado de reflexión.
Respecto diso, a LOSU establece a competencia do CS por medio de dúas previsións principais, a primeira referida ao conxunto da oferta formativa e a segunda específica das actividades de formación ao longo da vida (artigos 47.2.b e 42.2.c).
A propia LOSU sinálanos algúns ámbitos cos que deben operar os CS para promover o establecemento de relacións da universidade coa súa contorna co fin de impulsar a formación ao longo da vida: a investigación, a cultura e os egresados universitarios. Pois ben, a futura norma autonómica de desenvolvemento da LOSU podería identificar de maneira explícita estes terreos como espazos para o traballo dos CS.
E quizá o CS debería integrarse (e así podería establecerse tamén na lexislación autonómica) nun Comité Asesor para detectar necesidades formativas.
Por outra banda, a posta en marcha de novos ensinos oficiais é unha actuación que afecta o desenvolvemento institucional da Universidade, ámbito no que o CS está chamado a participar pola propia LOSU, polo que, con toda lóxica, no reiterado desenvolvemento da LOSU, á hora de establecer os procedementos de implantación de novos ensinos oficiais, aos CS debería asignarlles un papel o máis relevante posible.
Xa digo, esteamos onde esteamos cando Galicia aborde o desenvolvemento da LOSU, o Consello Social terá deberes e obrigación responsable de implicarse no proceso.
A UVigo, a 72ª mellor universidade do mundo
E mentres a futuro espera, o optimismo aliméntase das boas noticias como que Vigo é a 72ª mellor universidade do mundo pola investigación e implementación de medidas relacionadas coas enerxías limpas e accesibles. A 72 entre 2.526 de 130 países, e a terceira de España, segundo o ranking de impacto 2025 de Times Higher Education, que mide os esforzos no cumprimento dos 17 Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS). No referido á igualdade de xénero e o empoderamiento das mulleres e as nenas, Vigo é a 78ª do mundo.
E outro ranking, o da Fundación CYD, no ámbito da Enxeñaría Industrial, a UVigo, en ingresos por licenzas e os contratos con empresas, administracións e institucións, é a segunda de toda España. E en Enxeñaría Electrónica e de Telecomunicación, tamén é tamén a segunda de España en transferencia de coñecemento, compartindo o primeiro tramo da clasificación con Politécnica de Cataluña e Valencia.
Apuntamentos finais
E termino, cun pequeno apuntamento a unha declaración do Reitor sobre Medicina, na que mantén a súa aposta polo acordo, pero termina dicindo que se finalmente na balanza o que pesan son os intereses localistas “eu defenderei os do sur de Galicia”. Non tiñamos dúbidas, Reitor, como tampouco de que tentarás unha fórmula negociada até o final, pero expolo de forma tan explícita reconfigura o escenario e o debate, e lévanos a unha nova pantalla. A dialéctica como método ten a virtude de anticipar intencións e adiantar que as cousas poden ser de modo distinto a como se prevén. Ten importancia.
Finalmente quero agradecer a María Anxos García que acepte representar o Consello Social na Unidade de Diversidade da UVigo. A súa traxectoria profesional e, sobre todo, a súa sensibilidade persoal e as súas experiencias convértena na mellor representación que puidésemos atopar. E, unha mención al ex-membro do CS e ex-secretario xeral da universidade, Miguel Angel Michinel, que asumiu a Delegación de Protección de datos da UVigo. Volve a casa. Sexa benvido.